ödeme emri tebliğ edildiğinde neden beklenmemelidir?
Bir ödeme emrinin alınması, ileri sürülen borcun her durumda kesinleştiği anlamına gelmez. Ancak tebliğle birlikte itiraz, ödeme ve diğer başvuru süreleri işlemeye başlayabilir. Dosyayı görmezden gelmek, alacaklıyı yalnızca telefonla aramak veya sözlü itirazda bulunmak çoğu zaman hukuki itiraz yerine geçmez.
İlk yapılması gereken, belgenin hangi icra dairesinden ve hangi takip türü kapsamında gönderildiğini belirlemektir. Çünkü genel haciz yoluyla takip, kambiyo senedine özgü takip ve kiralanan taşınmazın tahliyesine ilişkin takiplerde süreler ile başvuru mercileri aynı değildir.
İlk kontrol: tebliğ tarihi ve takip türü
- Tebligatın fiziki mi elektronik mi yapıldığı
- Tebliğ tarihi ve zarf üzerindeki kayıtlar
- İcra dairesi ile dosya numarası
- Takibin genel haciz, kambiyo veya kira takibi olup olmadığı
- Alacaklı ve borçlu bilgilerinin doğruluğu
- Ana para, faiz, faiz başlangıcı ve masraflar
- Borcun dayanağı olarak gösterilen sözleşme, fatura, senet veya diğer belge
Elektronik tebligatta belgenin hesaba ulaştığı gün ile hukuken tebliğ edilmiş sayıldığı tarih aynı olmayabilir. UETS kayıtlarının ekran görüntüsü veya çıktısı saklanmalıdır.
Genel haciz yoluyla takipte itiraz
İlamsız genel haciz yoluyla takipte ödeme emrine karşı borca, faize, yetkiye veya imzaya itiraz gündeme gelebilir. Kural olarak ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilmesi gerekir. İtirazın içeriği önemlidir; bazı itirazların açıkça belirtilmemesi daha sonra savunma imkânını sınırlayabilir.
Süresinde yapılan geçerli itiraz takibi durdurur. Alacaklı, itirazın iptali davası veya koşulları varsa itirazın kaldırılması yoluyla takibin devamını sağlamaya çalışabilir. Hangi yolun uygulanacağı alacağın dayandığı belgenin niteliğine bağlıdır.
Kambiyo senetlerine özgü takip neden farklıdır?
Çek, bono veya poliçeye dayalı takiplerde başvuru yeri ve süreler genel haciz yolundan farklıdır. Borca veya imzaya itirazın icra mahkemesine yapılması ve çoğu durumda beş günlük kısa sürenin gözetilmesi gerekir. Ayrıca yalnızca itiraz edilmiş olması her durumda takibi kendiliğinden durdurmayabilir. Senedin aslı, imza, vade, protesto ve takip yetkisi ayrı ayrı incelenmelidir.
Kira alacağı ve tahliye talepli takip
Ödenmeyen kira bedeliyle birlikte tahliye istenen takiplerde ödeme ve itiraz süreleri ile tahliye sonucuna bağlanan süre birbirinden ayrılır. Kira sözleşmesi, ödeme kayıtları ve takip talebindeki dönemlerin uyumu önemlidir. Kısmi ödeme yapıldıysa hangi aya mahsup edildiği banka açıklamalarından kontrol edilmelidir.
Borç daha önce ödendiyse ne yapılmalıdır?
Banka dekontu, makbuz, mahsup yazışması veya ödeme planı hazırlanmalıdır. Dekont açıklamasında hangi borca ilişkin ödeme yapıldığı açık değilse taraflar arasındaki yazışmalar ve ticari ilişki de incelenir. Aynı borcun ikinci kez talep edildiği düşünülüyorsa yalnızca “ödedim” demek yerine ödeme tarihi, tutarı ve alıcı hesabı belgelenmelidir.
İmza veya sözleşme size ait değilse
İmzaya itiraz, takip türüne göre özel usule tabidir. “Borca itiraz ediyorum” şeklindeki genel bir ifade her durumda imzaya itiraz yerine geçmeyebilir. Belgenin sahte olduğu iddiası varsa ceza ve özel hukuk boyutları ayrı ayrı değerlendirilir. Orijinal belgenin icra dosyasına sunulup sunulmadığı da kontrol edilmelidir.
Takip kesinleşirse hangi işlemler gündeme gelebilir?
Geçerli bir itiraz yapılmaması veya itirazın ortadan kaldırılması hâlinde haciz aşamasına geçilebilir. Banka hesabı, ücret, araç veya taşınmaz üzerine haciz konulması gündeme gelebilir. Ancak her malvarlığı unsuru aynı kurallara tabi değildir; kanunen haczedilemeyen veya kısmen haczedilebilen haklar bulunur.
Takibin kesinleşmiş olması, borç bulunmadığının hiçbir yolla ileri sürülemeyeceği anlamına gelmeyebilir. Menfi tespit veya istirdat gibi yollar somut olaya göre değerlendirilebilir; fakat bu davaların koşulları ve teminat sonuçları farklıdır.
Dosya incelemesinde hazırlanacak belgeler
- Ödeme emri, tebligat zarfı ve tüm ekler
- UYAP Vatandaş Portalından alınan dosya evrakı
- Sözleşme, fatura, senet veya teslim belgesi
- Banka dekontları ve mahsup kayıtları
- Alacaklıyla yapılan yazışmalar
- Varsa daha önce gönderilen ihtar veya mutabakat metni
Sık yapılan hatalar
- Tebliğ tarihini değil, belgenin fiilen okunduğu tarihi esas almak
- Alacaklıya mesaj atmayı resmî itiraz sanmak
- Takip türünü ayırmadan internetten bulunan standart dilekçeyi kullanmak
- Yalnızca ana paraya bakıp faiz ve masraf kalemlerini incelememek
- Kısmi ödemenin hangi borca sayıldığını belgelememek
Kısa sorular ve cevaplar
Ödeme emrine e-Devlet üzerinden itiraz edilir mi?
Başvuru yöntemi ve yetkili merci takip türüne göre değişir. UYAP üzerinden yapılabilen işlemler bulunsa da somut dosyada usulün ayrıca doğrulanması gerekir.
Yedi günlük süre her ödeme emrinde aynı mı?
Hayır. Yedi günlük süre genel haciz yoluyla takipte temel kuraldır; kambiyo ve tahliye takiplerinde farklı süreler ve merciler vardır.
Borcu taksitle ödemek için icra dairesiyle anlaşabilir miyim?
Taksit sözleşmesinin şartları ve sonuçları önemlidir. Ödeme planı, faiz, feragat ve haciz hükümleri okunmadan imzalanmamalıdır.
Resmî kaynak: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki danışmanlık veya sonuç garantisi değildir. İtiraz süresi ve yetkili merci takip türüne göre değiştiğinden ödeme emrinin tamamı aynı gün incelenmelidir.
