Gerekçesiz Yabancı Mahkeme Kararı Türkiye’de Tenfiz Edilebilir mi? İçtihadı Birleştirme Kararı

Karar künyesi

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulu, E. 2010/1, K. 2012/1, 10.02.2012

İçtihat uyuşmazlığı

Yargıtay daireleri arasında, gerekçe içermeyen yabancı mahkeme kararlarının Türk kamu düzenine aykırı sayılıp sayılmayacağı konusunda farklı kararlar bulunmaktaydı. Bazı kararlar Anayasa’daki gerekçeli karar ilkesini tenfiz engeli kabul ederken, diğerleri yabancı kararın esasının incelenemeyeceğini ve gerekçesizliğin tek başına engel olmadığını savunuyordu.

Gerçek karar metninden ilgili bölüm

“Tenfiz hâkiminin yabancı mahkeme ilamının maddi hukuk bakımından doğruluğunu inceleme ve değerlendirme yetkisi yoktur.”

“İlamda bir gerekçenin bulunması veya bulunmaması ilamda yer alan hükmün kamu düzenine aykırılığını belirlemede önem taşımamaktadır.”

“Yabancı mahkeme kararlarının salt gerekçesinin bulunmamasının kesinleşmiş yabancı mahkeme kararının tenfizine engel olmayacağı ve bu hususun … kamu düzenine açıkça aykırılık sayılmayacağına karar verilmiştir.”

Kararın gerekçesi

Kurul, Türk Anayasası’nın mahkeme kararlarının gerekçeli olması kuralının öncelikle Türk mahkemelerine yönelik olduğunu belirtmiştir. Tenfiz hâkimi yabancı kararın hukuki ve maddi doğruluğunu yeniden inceleyemez; kararın gerekçesini değerlendirmek de dolaylı bir esas denetimine dönüşebilir.

Kamu düzeni denetimi yine yapılır. Ancak denetimin konusu gerekçenin varlığı değil, yabancı hüküm fıkrasının Türkiye’de uygulanmasının temel hukuk değerleriyle açık çatışma doğurup doğurmayacağıdır.

Révision au fond yasağı

Tanıma-tenfiz mahkemesi:

• Delillerin doğru değerlendirilip değerlendirilmediğini,
• Yabancı hukukun doğru uygulanıp uygulanmadığını,
• Tazminat miktarının esastan isabetini,
• Gerekçenin ikna edici olup olmadığını

yeniden inceleyemez. Yalnız MÖHUK’taki koşullarla sınırlı kontrol yapar.

Kararın uygulamadaki önemi

Karar özellikle kısa form karar veren veya gerekçeyi ayrı belge olarak düzenlemeyen hukuk sistemlerinden gelen ilamlar bakımından önemlidir. Davalı, yalnız “karar gerekçesizdir” diyerek tenfizi engelleyemez. Buna karşılık savunma hakkının ihlali, usulsüz çağrı veya hüküm sonucunun temel haklarla açık çatışması ayrıca incelenir.

Dilekçede kullanım

Tenfiz isteyen taraf, kararda gerekçe bulunmadığı itirazına bu içtihadı birleştirme kararıyla cevap verebilir. Tenfize karşı çıkan taraf ise kamu düzeni itirazını gerekçesizlik yerine hüküm sonucunun Türkiye’de doğuracağı somut ve ağır aykırılığa dayandırmalıdır.

Sonuç

Yabancı mahkeme kararının gerekçesiz olması tek başına tenfiz engeli değildir. Türk mahkemesi, yabancı uyuşmazlığı yeniden yargılamadan, yalnız tenfiz koşullarını ve hüküm sonucunun kamu düzenine açık etkisini inceler.

Kaynak notu

Tam karar metni kullanıcının Google Drive Bilgi Deposu’ndaki içtihadı birleştirme belgesinden alınmıştır.