Tescilsiz Marka Kullanımı Marka Hakkına Tecavüz Sayılır mı?

Kısa cevap: Marka tescili hak sahibine güçlü ve ülke çapında koruma sağlar; ancak tescilden önce aynı işareti ciddi ve gerçek biçimde kullanan kişinin önceye dayalı hakkı bazı durumlarda tescilli marka sahibinin taleplerini sınırlandırabilir. Kullanımın tarih, coğrafi alan, mal/hizmet kapsamı ve ayırt edicilik düzeyi belgelenmelidir. Ticaret unvanı veya işletme adının dürüst ve amacına uygun kullanımı da her olayda marka tecavüzü sayılmaz.

Marka tescili neden temel korumadır?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca marka hakkı tescille kazanılır. Tescil sahibi, aynı veya benzer işaretlerin aynı/benzer mal ve hizmetlerde karıştırılma ihtimali yaratacak biçimde kullanılmasını önleyebilir. Tecavüzün tespiti, durdurulması, kaldırılması, maddi-manevi tazminat, ürünlerin toplatılması ve hükmün ilanı gündeme gelebilir.

Bununla birlikte marka sicili, tüm önceki fiili kullanımları yok saymaz. Başkasının yıllardır kullandığı işareti kötü niyetle tescil ettirmek, hükümsüzlük ve haksız rekabet sonuçları doğurabilir.

Önceye dayalı kullanım nasıl ispatlanır?

• Eski tarihli fatura ve irsaliyeler,
• Vergi ve oda kayıtları,
• İşletme ruhsatı,
• Reklam ve kataloglar,
• Alan adı kayıtları ve web arşivleri,
• Sosyal medya hesaplarının ilk kullanım tarihleri,
• Ürün ambalajları ve fotoğraflar,
• Gazete ilanları ve fuar katılım belgeleri,
• Müşteri ve tedarikçi yazışmaları.

Kullanım sembolik değil, ticari ve sürekli olmalıdır. Birkaç sınırlı belge ile ülke çapında hak iddia edilmesi mümkün olmayabilir.

Ticaret unvanı ve işletme adı kullanımı

Şirketin sicildeki ticaret unvanını dürüst biçimde kullanması her zaman marka tecavüzü değildir. Ancak unvanın markasal biçimde, ürün ve hizmetleri ayırt etmek için öne çıkarılması ve tüketicide bağlantı izlenimi yaratması hâlinde tecavüz gündeme gelebilir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin E.2008/12648, K.2010/4026 sayılı “Foto Hayat” kararında, davalı şirket ortağının işareti marka tescilinden yıllar önce kullanması ve ticaret unvanı/işletme adı doğrultusundaki dürüst kullanım nedeniyle tecavüz ve haksız rekabet bulunmadığı kabul edilmiştir.

İltibas nasıl değerlendirilir?

İşaretlerin görünüş, ses ve anlam benzerliği; mal/hizmetlerin yakınlığı; markanın ayırt ediciliği; hedef tüketicinin dikkat düzeyi ve kullanım biçimi birlikte incelenir. İnceleme yalnız logoların yan yana karşılaştırılması değildir. Tüketicinin işaretleri farklı zamanlarda algıladığı ve genel izlenimin esas olduğu unutulmamalıdır.

Kötü niyetli tescil

Başkasının işaretini bildiği hâlde onun piyasaya girişini engellemek, bayilik veya iş ilişkisini kötüye kullanmak ya da gerçek hak sahibinden bedel istemek amacıyla yapılan başvuru kötü niyetli sayılabilir. Kötü niyet, marka hükümsüzlüğü ve tazminat taleplerinde önemlidir.

Dava öncesi yapılacaklar

1. TÜRKPATENT sicili ve sınıflar incelenmeli.
2. Tarafların ilk kullanım tarihleri kronolojik dosyalanmalı.
3. Web arşivleri ve alan adı kayıtları korunmalı.
4. Noter tespiti veya delil tespiti değerlendirilmeli.
5. İltibas ve kullanım biçimi için bilirkişi altyapısı hazırlanmalı.
6. İhtiyati tedbirin ticari faaliyete etkisi ölçülü kurulmalı.
7. Marka tecavüzü, ticaret unvanı ve haksız rekabet talepleri ayrıştırılmalıdır.

Sık yapılan hatalar

• Tescil belgesinin tek başına her eski kullanımı ortadan kaldırdığını sanmak,
• Önceki kullanımı yalnız tanıkla ispatlamaya çalışmak,
• Ticaret unvanı kullanımını markasal kullanımdan ayırmamak,
• Doğru Nice sınıflarını ve mal/hizmet listesini incelememek,
• Delil tespiti yapılmadan çevrim içi kullanımın silinmesine izin vermek,
• Kötü niyet iddiasını somut ilişki ve tarihlerle desteklememek.