İşe İade Davası Nasıl Açılır? Yazılı Fesih Bildirimi ve Geçerli Neden Şartı

Kısa cevap:* İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesi, geçerli neden açık ve kesin biçimde yazılı olarak bildirilmeden sona erdirilemez. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır.

Bu rehber, işe iade, feshin geçersizliği ve iş güvencesi alanında uygulamada en sık ortaya çıkan soruları; maddi koşullar, ispat, başvuru yolu ve hak kaybı riskleri bakımından birlikte ele almaktadır. Somut dosyada olay tarihi, geçiş hükümleri ve yayın tarihindeki güncel içtihat ayrıca doğrulanmalıdır.

İş güvencesi şartları

Belirsiz süreli iş sözleşmesi, en az altı aylık kıdem, işyerinde en az otuz işçi ve işveren vekili istisnasının dışında olma şartları birlikte incelenir. Aynı işkolundaki işyerleri işçi sayısında birlikte değerlendirilebilir.

Yazılı fesih bildirimi

Fesih sebebi açık ve kesin biçimde yazılmalıdır. Yalnız SGK çıkış kodu veya sözlü bildirim, İş Kanunu m.19’daki şekil şartını her zaman karşılamaz.

Geçerli nedenin ispatı

İşveren fesih nedenini ispatla yükümlüdür. Performans düşüklüğünde objektif ölçütler, uyarılar ve savunma; işletmesel kararda tutarlılık ve feshin son çare olması ilkesi araştırılır.

Arabuluculuk ve dava süresi

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlenmesinden itibaren iki hafta içinde dava açılır.

Alt işveren ve muvazaa

İşçi ihale veya hizmet alımı konusu dışında asıl işverenin organizasyonu içinde çalıştırılıyorsa muvazaa gündeme gelebilir. Fiilî çalışma düzeni, talimat veren kişi ve bordro ilişkisi birlikte incelenir.

İşe başlatmama sonucu

Karar kesinleşince işçi süresinde işe başlamak için başvurmalıdır. İşveren başlatmazsa mahkemece belirlenen işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti doğar.

Yargı uygulamasında öne çıkan ilke

Yazılı fesih bildirimi bulunmaması feshin geçersizliği sonucunu doğurur; hizmet alımı kapsamı dışında fiilen çalıştırılan işçi yönünden muvazaa kabul edilebilir.

Bu ilkenin uygulanabilmesi için özellikle Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi, İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü ve olayların zaman sırası birlikte incelenmelidir. Kararın maddi vakıası mevcut dosyadan farklıysa yalnız hukuki ölçütünden yararlanılabilir.

Dava veya başvuru süreci nasıl ilerler?

Işe iade, feshin geçersizliği ve iş güvencesi bakımından dava şartı arabuluculuk ve zamanaşımı kontrol edilir. Fesih bildirimi, SGK, banka ve işyeri kayıtları ilk başvuruda eksiksiz tanımlanır.

Bu uyuşmazlığın yargılama aşamasında mahkeme işveren kayıtlarını celp eder; tanıklar dinlenir ve hesap gerektiren alacaklarda denetime elverişli bilirkişi raporu alınır. Talep artırımının zamanı ve faiz türleri ayrıca takip edilir.

Örnek olay kurgusu

Örnek bir dosyada şu başlangıç vakıası bulunabilir: Davacı … tarihinden beri davalı işyerinde belirsiz süreli sözleşmeyle çalışmaktadır. Devamında fesih … tarihinde yalnız sözlü olarak/sgk çıkışıyla bildirilmiş; açık ve kesin neden içeren yazılı fesih bildirimi tebliğ edilmemiştir. Bu iki olgu arasında tarih ve nedensellik bağlantısı kurulmadan yalnız sonuç talep edilmesi, ispat sorununa yol açar.

Bu senaryoda öncelikle fesih bildirimi ve tebliğ belgesi ile i̇ş sözleşmesi ve sgk hizmet dökümü dosyaya kazandırılmalı; ardından talep sonucunda “feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine” istemi açık ve infaz edilebilir biçimde kurulmalıdır.

Hangi deliller hazırlanmalıdır?

• Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi

• İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü

• İşyeri işçi sayısı kayıtları

• Performans değerlendirmeleri ve savunma yazıları

• Arabuluculuk son tutanağı

Bu konuda sık yapılan hatalar

• “İş güvencesi şartları” ile “Yazılı fesih bildirimi” başlıklarını birbirine karıştırarak maddi vakıayı yanlış hukuki zeminde sunmak.

• Yalnız fesih bildirimi ve tebliğ belgesi belgesine dayanıp i̇ş sözleşmesi ve sgk hizmet dökümü ve diğer tamamlayıcı delilleri toplamamak.

• Emsal kararın “Yazılı fesih bildirimi bulunmaması feshin geçersizliği sonucunu doğurur; hizmet alımı kapsamı dışında fiilen çalıştırılan işçi yönünden muvazaa kabul edilebilir.” şeklindeki ilkesini somut dosyanın olaylarıyla karşılaştırmadan uzun alıntı hâlinde kullanmak.

• “Feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine” talebinin dönemini, miktarını, başlangıç tarihini veya sorumlusunu hüküm kurmaya elverişli açıklıkta göstermemek.

Sık sorulan sorular

SGK çıkış kodu fesih bildirimi sayılır mı?

Tek başına her zaman yeterli değildir; nedenin işçiye yazılı, açık ve kesin bildirilmesi aranır.

İşe iade davasında tazminat hemen ödenir mi?

İşe başlatmama tazminatı işçinin kesinleşen karar sonrası süresinde başvurması ve işverenin başlatmamasıyla doğar.

Otuz işçi nasıl hesaplanır?

İşverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte değerlendirilir; somut organizasyon yapısı araştırılır.

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. Davacı … tarihinden beri davalı işyerinde belirsiz süreli sözleşmeyle çalışmaktadır. cümlesindeki tarih ve taraf bilgilerini resmî kayıtlarla doğrulayın.

1. Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi, İş sözleşmesi ve SGK hizmet dökümü ve İşyeri işçi sayısı kayıtları belgelerini tek bir kronolojik dosyada toplayın.

1. “Feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine” ve “Boşta geçen süre için en çok dört aya kadar ücret ve hakların belirlenmesine” taleplerinin birlikte mi, alternatif mi ileri sürüleceğini belirleyin.

1. İş Kanunu m.18-21; 7036 sayılı Kanun m.3 hükümlerinin olay tarihinde yürürlükte olan metnini kontrol edin.

1. Karar metnindeki kişisel verileri yayımdan önce anonimleştirin ve karar künyesini asıl kaynaktan tekrar doğrulayın.

Sonuç

İş güvencesi kapsamındaki işçinin sözleşmesi, geçerli neden açık ve kesin biçimde yazılı olarak bildirilmeden sona erdirilemez. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Bu alanda sağlıklı sonuç, özellikle fesih bildirimi ve tebliğ belgesi ve i̇ş sözleşmesi ve sgk hizmet dökümü üzerinden kurulacak ispat planına ve süresinde ileri sürülen açık taleplere bağlıdır.