Anlaşmalı Boşanmada Kararlaştırılan Nafaka Sonradan Azaltılabilir mi?

Anlaşmalı boşanma protokolünde kararlaştırılan nafaka değişmez değildir. TMK m.176/4 ve iştirak nafakası bakımından m.331 uyarınca tarafların mali durumlarının esaslı biçimde değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafaka azaltılabilir ya da kaldırılabilir. Ancak protokole kısa süre sonra, öngörülebilir gerekçelerle dönmek dürüstlük kuralına aykırı bulunabilir.

Hangi değişiklikler önemlidir?

Nafaka borçlusunun işini kaybetmesi, uzun süreli hastalık, zorunlu emeklilik, gelirde kalıcı ve ciddi düşüş veya yeni bakım yükümlülükleri önem taşıyabilir. Nafaka alacaklısının düzenli ve yeterli gelir elde etmeye başlaması da yoksulluk nafakası yönünden değerlendirilir.

Geçici gelir azalması, kendi isteğiyle işten ayrılma veya malvarlığını görünüşte başkasına devretme indirim sağlamaz. Mahkeme yalnız bordroya değil gerçek yaşam standardına, banka hareketlerine, taşınmaz ve şirket kayıtlarına bakar.

Protokole bağlılık

Taraflar boşanmayı sağlamak için bilinçli olarak belirli bir nafaka üzerinde anlaşmışsa, öngörülebilir şartların sonradan ileri sürülmesi hakkın kötüye kullanılması sayılabilir. Özellikle boşanmadan çok kısa süre sonra açılan davada olağanüstü değişiklik güçlü delille ispatlanmalıdır.

Yoksulluk ve iştirak nafakası ayrımı

Yoksulluk nafakası eski eşin geçimiyle ilgilidir. İştirak nafakası ise çocuğun üstün yararı ve ihtiyaçları için ödenir. Borçlunun gelir düşüşü olsa bile çocuğun eğitim, sağlık ve bakım giderleri dikkate alınır. Çocuğun standardını ölçüsüz düşüren indirim yapılamaz.

İspat

SGK, vergi, tapu, araç, banka, şirket ve maaş kayıtları; sağlık raporları; kira ve kredi ödemeleri; çocuğun okul ve sağlık giderleri delil olarak kullanılabilir. Tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmasının güncel yapılması gerekir.

Sonuç

Protokolle belirlenen nafaka azaltılabilir; fakat esaslı, sonradan ortaya çıkan ve kalıcı değişiklik ispatlanmalıdır. Mahkeme, protokol tarihindeki denge ile dava tarihindeki gerçek ekonomik koşulları karşılaştırır.